ASO Başkanı Özdebir: Maalesef iflaslar yaşanacak

Ankara Sanayi Odası (ASO) Yöneticisi Nurettin Özdebir, pandemiyle birlikte herkesin kendini müdafaaya aldığını, elindeki likiditeyi, özvarlıklarını muhafazaya yöneldiğini vurgulayarak, “Birincisi oldu ikincisi olur mu diye kişiler frene basma gereksinimi duydular” dedi.

Özdebir, şu anda harikulâde bir durum yaşandığını, bunun da inanılmaz önlemleri gerektirdiğini belirterek “Gidişata nazaran gayrı önlemler de alınacaktır. Verimsiz işletmelerin piyasadan çekilmesine fırsat verilmiyor. Ben oda lideri olarak üyelerimin hiçbirinin iflas etmesini istemem. Ancak tabiatın kuralı olan yenilenmenin de yaşanabilmesi lazım” diye konuştu.

Özdebir, mevcut durumda, kamunun mal ve hizmet alımları, KDV iadeleri ve indirilecek KDV’den kaynaklanan borçlarına karşılık Hazine’nin alacaklı firmalara ihraç edeceği kuponlarla tamamlayıcı bir ödeme aracı olarak gerçek kesime sunulmasını istediklerini söyledi. Kıdem tazminatında bir biçimde orta yolun bulunması ve uzlaşmanın sağlanması gerektiğini kaydeden ASO Lideri Nurettin Özdebir ile koronavirüsün sanayiciyi nasıl etkilediğini konuştuk.

ANİ DURUŞ OLDU

– Endüstrici koronavirüse nasıl yakalandı, şu anda ne durumdasınız?

2020’ye nitekim yeterli başlamıştık. Ancak marttan itibaren pandemi nedeniyle ekonomilerde ani bir duruş oldu. Çin’de başlayan pandeminin bizi etkileyeceğini nitekim düşünemedik. Üretimler durdu. Türkiye’deki işletmelerimizin büyük kısmı borçlu. Bu, borçların çevrilmesiyle ilgili badireler yaratmaya başladı. Satış yapamadığımız için gelirler düştü. Bununla ilgili birtakım önlemler alındı. Aslında bilançosu bozuk olan işletmelere borçlardan ötürü kredilerin yine yapılandırılması ve ek kredi imkânları tanındı. Bankalarımız her ne kadar eskisine nazaran rahat davransalar da birtakım işletmelerimiz bu kredilere ulaşmakta epeyce zorlandılar.

– Bankalardan kredi alamama badireleri hâlâ sürüyor mu?

Çözmeye çalışıyoruz. Münferit ıstıraplar yaşanıyor. İşletmeler küçüldükçe bu tip ezalar daha ziyade oluyor. Mayısın 2. yarısından başlayarak endüstride bir toparlanma gözlüyoruz. Fakat kimi bölümler önemli sıkıntıdalar. Saf ki en kıymetli problem finansman, likidite muhtaçlığı. Bununla ilgili birtakım daha önlemlerin alınmasında yarar var.

YATIRIMCI FRENE BASTI

– Bu kadar finansman gereksinimi yalnızca borçları çevirmek için mi? 

Mart ayından evvel Ankara’da çok süratli bir yatırım faaliyeti vardı. OSB’lerdeki topraklarımızın neredeyse tamamını satmıştık ve kişiler inşaatlara başlamıştı. Bununla ilgili talepler de devam ediyordu. Fakat pandemiyle herkes kendini muhafazaya aldı. Elindeki likiditeyi ve özvarlıklarını himayeye yöneldi. Birincisi oldu ikincisi olur mu diye kişiler frene basma muhtaçlığı duydular. Ancak artık yatırımda da yavaş yavaş hareketlenmeler başladı.

BUHRANLARA AŞILI MEMLEKETIZ

– Milletlerarası kuruluşlar iktisadın bu yıl önemli bir küçülme yaşayacağını varsayım ediyor, sizin öngörünüz nedir?

Türkiye olarak buhranlara aşılı bir devletiz. Bu mevzuda önemli bir bağışıklığımız var. 2. çeyrekte yüzde 5-8 arasında bir küçülme öngörüyorum. Fakat dehşet bir şey olmazsa üçüncü ve dördüncü çeyrekte bunu telafi edeceğimizi düşünüyorum. Şayet bu türlü devam ederse yıl sonunu az da olsa müspet bir büyümeyle kapatacağımızı düşünüyorum.

İŞKUR İLE KURSLARA BAŞLAYACAĞIZ

– İşsizlik rakamlarının da önemli nispette artacağı söyleniyor, şu anda işten çıkarma yasağı var ancak işsizlik ne olur?

Her yıl 800 bin kişi de çalışma hayatına giriyor, bunlara da iş yaratmak için yatırımların devam etmesi gerekiyor. Maatteessüf 2008 yılından başlayan buhran ve akabinde Rahip Brunson ile yediğimiz kur şoku ile Türkiye oldukça varlığını yitirdi. Gerisinden bunun gelmesi kişileri korkuttu. Alınan önlemler de var, kısa çalışma ödeneği süratli bir formda devreye sokuldu. Fiyatsız müsaade pratiği, çalışanların işyeriyle bağlarını kopartmaması açısından değerli oldu. İşe dönüşler de yavaş yavaş başladı. Biz de İŞKUR ile firmaların yeni devirde eleman muhtaçlıklarını karşılamak için mesleksel kurslara başlayacağız.

– Büyümede endüstrinin hissesi düşüyor, tartı inşaatta, son açıklanan paketlerde de bunu görüyoruz, ne diyeceksiniz?

Bizi ümitlendiren Kaynak ve Maliye Bakanımızla yaptığımız görüntü konferansta bundan sonra endüstrinin, üretimin göz önüne alınacağı ve önceliğin oraya verileceği doğrultusundaki kelamları. Bunun bir işareti de devletimizde üretilen eserlerin ithalatına Çin’den gelen eserlerle ilgili gümrük vergilerinde artışlar yapıldı. Bu Türkiye’de üretimin daha ucuz ve rekabetçi olmasını sağlayabilir.

GERÇEK BÖLÜME KUPON VERMELİ

– Koronavirüsün başladığı periyotta “Özel dalın kamudan alacağı 200 milyar TL var” demiştiniz bir kupon teklifiniz vardı, bu hususta bir gelişme var mı?

Maatteessüf o hususla ilgili bir gelişme yok. Şimdiye kadar alınan önlemler işletmelerimizin borçlarını artırıyor. Tamam para veriyorsunuz, bugünkü darboğazı atlatıyor ancak günün ahir firmaların borcu artıyor. Gerçek bölüm borçlarının epeyce yüksek olduğu ve borç çevriminin Covid19’un yol açtığı bunalım nedeniyle sürdürülmesinin zorlaştığı bir periyottan geçiyoruz. Mevcut durumda, kamunun mal ve hizmet alımları, KDV iadeleri ve indirilecek KDV’den kaynaklanan borçlarına karşılık Hazine’nin alacaklı firmalara ihraç edeceği kuponlarla tamamlayıcı bir ödeme aracı olarak gerçek bölüm üretimindeki yavaşlamayı frenleyeceğini ve likiditeye ulaşacağını kıymetlendiriyoruz.

– Önerdiğiniz kuponun nasıl özellikleri olacak?

Hazine’nin gerçek bölüme olan borçları karşılığında aktaracağı kuponların özellikleri, gerçek kesimin bunalımı atlatması emeline yönelik olarak; 3 ay vadeli, 0 getirili, TL’ye çevrilemeyen, yurtiçi finans bölümünde ve üretim dalında karşılığı olacak. 3 ayın ahir sanayi firmalarının ya da finans kuruluşlarının vergi borçlarını ödemek maksadıyla son tasarrufunu gerçekleştirebileceği, sonuncu merciin yeniden Kaynak olduğu alternatif bir ödeme aracı olmasıdır. Bu kuponlar firmalar arasında mal ve hizmet alımı hedefiyle da kullanılabilecek.

MAATTEESSÜF İFLASLAR YAŞANACAK

– Önemli borç çevirme zorlukları içinde seri iflaslar olabilir mi?

Şu anda dehşet bir durum, bu da dehşet önlemleri gerektiriyor. Gidişata nazaran gayrı önlemler de alınacaktır. Biz yaratıcı yıkımı yaşamayan yaşatmayan bir iktisat haline dönüştük. Verimsiz işletmelerin piyasadan çekilmesine fırsat verilmiyor. Onların bitkisel hayata devam etmeleri kaynak israf etmelerine de sebep oluyor. Ben oda lideri olarak üyelerimin hiçbirinin iflas etmesini istemem. Fakat tabiatın kuralı olan yenilenmenin de yaşanabilmesi lazım. Maatteessüf yaşanacak. Asıl kıymetli olan şu: Türkiye’nin var olabilmesi için Türkiye’nin üretim gücünün korunması lazım.

ÜST ÜSTE TAKSİT ÖDEMELERİ

– Sonbaharda buhranın derinleşeceğine dönük kestirimler var, siz ne düşünüyorsunuz?

Üçüncü çeyrekten itibaren piyasa daha hareketli olacak. Bir de ertelenen taksit ve vergi ödemeleri de üst üste gelecek. Bunları karşılayabilecek kadar bir gelişmenin olabilmesi ihtimali biraz zayıf.

KIDEMDE ORTA YOLU BULMALIYIZ

– Kıdem tazminatıyla ilgili düzenleme gündemde, sizin oradaki tavrınız ne olacak?

Büyük işletmeler bunu istemiyorlar. Burada kimin neyi temsil ettiğine yeterli bakmak lazım. Burada TOBB hakikat temsilcilerden biridir fakat ufak işletmeleri temsil eden kuruluşların da orada olması gerekiyor. Bizim evvel bir Avusturya modeli vardı. Kıdem tazminatında esas olan gün sayısını yüzde 50 aşağıya indirerek bir mutabakat sağlıyorlar, emekçi ve patron temsilcileri hükümet de buna münâsib düzenleme yapıyor. Herkesin kıdem tazminatı garanti altına alınmış oluyor ve çalıştığı her günün hissesi çalışan ismine açılmış bir hesaba yatırılıyor. Şu anda işletmelerimizde çalışanların bir kısmı yalnızca kıdem tazminatı haklarını kaybetmemek için kendilerine teklif edilen cazip fiyatlı işlere gitmekten vazgeçiyorlar. Orta yolu bir formda bulmamız uzlaşmayı sağlamamız gerekiyor.

Şehriban Kıraç/Cumhuriyet

Yorum (Yok)

Yorum yaz