Korona iktisat raporu: İşsizlik yüzde 33’e yükselecek, hanehalkı geliri yüzde 46 azalacak

 Rapora nazaran, yararı maliyetinden çok daha ziyade olan halka direkt gelir desteği verilmesi, bu büyük çöküşe deva olabilir.

Sözcü'den Tahassür Ermiş Beyhan'ın haberine nazaran, ODTÜ Tedrisat Vazifelisi Prof. Dr. Ebru Voyvoda ve Bilkent Üniversitesi'nden Prof. Dr. Erinç Yeldan'ın hazırladığı Covid-19 Raporu, salgının gayri safi yurt içi hasılada (GSYH) yüzde 26.7, yekun istihdamda ise yüzde 22.8'lik kayba neden olacağını ortaya koyuyor.

Çalışmaya nazaran, işsizlik nispeti yüzde 14 seviyesinden yüzde 33'e yükselecek. Çalışma, işsiz sayısının 4.7 milyon insandan 11.7 milyona çıkacağına vurgu yapıyor. Tüm bu gelişmelerin ahir hane halkı harcanabilir gelirlerinin 2019'a görece olarak yüzde 46 düşeceği iddia ediliyor. Rapora nazaran, bu büyük çöküşün gelir eşitsizliklerini daha da derinleştirmemesi için halka dağıtılacak direkt bir gelir desteğinin yararı, maliyetinden çok daha ziyade olur.

Gelir desteği verilsin

Prof. Voyvoda ve Prof. Yeldan, Covid-19 virüsünün yol açtığı bunalımın, Türkiye iktisadının makroekonomik istikrarlarının zayıf olduğu ve mahsusen kamu kesitinde bütçe açığının yüksek ve sabit varlık yatırım performansının gerilemekte olduğu bir konjonktürde yaşandığını vurguluyor.

Raporda Türkiye'nin bunalıma karşı siyaset tedbirlerinin aktifliğini de kısıtlayan bu zayıflıklarla uygulanabilecek alternatif bir siyaset paketi tasarlanıyor. Bu paketin önceliği hane halkları emek gelirlerinin desteklenmesi. Bu çerçevede önerilen “emek gelir desteği” paketinde, ücretliler ortalama fiyatın yüzde 50'si kadar bir ödeme ile destekleniyor, küçük ve orta uzunluk şirketler ve kendi hesabına çalışan kesite destek veriliyor ve kamu tüketim harcamaları yüzde 20 seviyesinde artırılıyor.

Model sonuçları emek gelir desteği paketinin mali yükünün 2019 sabit fiyatlarıyla 123.5 milyar TL seviyesinde olacağını ve 2019 ulusal gelirinin yüzde 2.9'una ulaşacağını gösteriyor.

Bütçe açığı azalır

Çalışmaya nazaran, bu türlü bir paketin uygulanması ile, hane halkları kullanılabilir fiyat geliri kayıplarının yüzde 85'i telafi ediliyor ve yurt içi GSYH Covid-19 salgınının yaratması olası seviyeye görece yüzde 60'lık bir kazanım sağlıyor. Bunun da ötesinde bu model bütçe açığını yarı yarıya azaltıyor. Model sonuçları, bu türlü bir programın mahsusen ara ve yatırım malları üreten dallarda canlanma yaratacağını gösteriyor.

Çarpan tesiri yaratır

Prof. Voyvoda ve Prof. Yeldan salgının derinleştireceği gelir eşitsizliğine karşı emek gelir desteğine öncelik verilmesi gerektiğini belirtiyor. Raporda, emek gelir desteğinin neden gerekli olduğu şu tabirlerle ortaya konuyor:

“Toplumun sıhhati nedeniyle faaliyeti durdurulan ve gelirini kaybeden kişilere şahsen öncelikle topluluğun destek olması gerekir. 2. olarak, bu tarafta bir gelir desteği ekonomik daralmayı azaltır; binaenaleyh, odaklanmış emek gelir desteği programı yalnızca destek olunan insanlara değil, çarpan tesiri ile tüm topluluğa olumlu ekte bulunur.”

Yorum (Yok)

Yorum yaz