Merkez Bankası: Pahalılığı Türk Lirası’ndaki kıymet kaybı yükseltti

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) mayıs ayında Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yüzde 1.36 arttığını ve yıllık pahalılığın 0.45 puan yükselerek yüzde 11.39 olduğunu açıklamasının akabinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu da yayımlandı. 

Rapora nazaran, mayıs ayı Para Siyaseti Heyeti (PPK) karar metninde dikkat çekildiği üzere besin pahalılığı, bu devirde işlenmemiş azık öbeğinin tesiriyle yükseldi. Güç pahalılığı, memleketler arası petrol fiyatları ve döviz kuru gelişmelerine bağlı olarak artarken, tüketici pahalılığını sınırlamaya devam etti.

Türk Lirası'ndaki kıymet kaybının tesirleri

Temel mal öbeği pahalılığı üzerinde Türk Lirası'ndaki kıymet kaybının tesirleri gözlendi. Hizmet pahalılığı ise salgın illete bağlı olarak faaliyetin kesintiye uğradığı kalemler öncülüğünde yavaşlama eğilimini sürdürdü. Bu görünüm altında çekirdek göstergelerin eğilimi bir ölçü yükseldi.

Bu devirde B endeksinin yıllık değişim nispeti 0.06 puan azalarak yüzde 11.21, C endeksinin yıllık değişim orantısı ise 0.39 puan artarak yüzde 10.32 olarak gerçekleşti. Alt öbeklerin yıllık tüketici pahalılığına ekleri incelendiğinde, bir evvelki aya nazaran temel mal, azık ve güç öbeklerinin katkıları sırasıyla 0.36, 0.33 ve 0.22 arttı, alkol-tütün ve hizmet kümelerinin ekleri ise sırasıyla 0.35 ve 0.12 puan azaldı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle 3 aylık ortalamalara nazaran B ve C göstergelerinin eğilimleri bir ölçü artış gösterdi. Bu devirde, hizmet kümesi eğilimindeki yavaşlama devam ederken, temel mal kümesi eğilimi yükseldi.

Pahalılık, ulaştırma ve haberleşme dışındaki alt öbeklerde geriledi

Hizmet fiyatları mayıs ayında yüzde 0.73 orantısında arttı, yıllık pahalılık 0.48 puan düşerek yüzde 11.28 oldu. Bu devirde yıllık pahalılık, ulaştırma ve haberleşme dışındaki alt kümelerde geriledi. En besbelli yavaşlama, faaliyeti kıymetli nispette kesintiye uğrayan lokanta-otel hizmetlerinde kaydedildi.

Kira yıllık pahalılığındaki gerileme, nisan ayının akabinde bu periyot de sürdü. Diğer taraftan, ulaştırma hizmetleri pahalılığında kaydedilen yükselişte yolcu kısıtlamasına bağlı olarak ünite maliyetlerin yükseldiği kentler arası otobüs fiyatlarındaki artış (yüzde 11.56) tesirli oldu. Gayrı hizmetler kümesinde berber ve kuaför hizmetleri fiyatlarında da emsal nedenlerle aylık bazda yüksek artışlar (sırasıyla yüzde 9.78 ve yüzde 4.70) gözlendi. Başkaca, bu öbekte döviz kuruna hassaslığı yüksek olan bakım-onarım hizmetlerinde bu devirde de yüksek bir aylık artış kaydedildi. Haberleşme hizmetlerindeki aylık artışta internet fiyatının tesiri gözlendi.

'Enerji fiyatları tüketici pahalılığını sınırlamaya devam etti'

Temel mal öbeği yıllık pahalılığı, mayıs ayında 1.38 puan artışla yüzde 9.26’ya yükseldi. Bu gelişmede dayanıklı tüketim malları ile giysi ve ayakkabı öbeği tesirli oldu. Dayanıklı mal öbeği fiyatları (altın hariç), araba, beyaz eşya ile sair elektrikli ve elektriksiz aletlerin fiyatlarındaki yükselişlerle yüzde 2.27 orantısında arttı. Bir evvelki ay tarihî ortalamalara kıyasla epeyce düşük gerçekleşen giysi ve ayakkabı kümesinde aylık fiyat artışı bu periyotta yüksek seyretti. Özetle, mayıs ayında temel mal kümesi yıllık pahalılığı, Türk Lirası'ndaki bedel kaybının yansımaları ve salgına bağlı tesirlerle yükseldi.

Son 2 ayda sarih bir orantıda gerileyen güç öbeği fiyatları, mayıs ayında yüzde 2.13 arttı. Türk lirasındaki bedel kaybı ve milletlerarası petrol fiyatlarındaki toparlanmaya bağlı olarak sırasıyla yüzde 6.32 ve yüzde 3.79 orantısında artan akaryakıt ve tüp gaz fiyatları, bu devirde güç fiyatlarındaki artışın sürükleyicileri oldu. Bu gelişmeler ile güç yıllık pahalılığı 1.93 puan artış kaydederek yüzde 5.23'e yükselmekle birlikte tüketici pahalılığını sınırlamaya devam etti.

Besin ve alkolsüz içecekler yıllık pahalılığı

Azık ve alkolsüz içecekler yıllık pahalılığı, mayıs ayında 1.59 puan artarak yüzde 12.87 oldu. Yıllık pahalılık işlenmemiş besinde yüzde 10.14'e yükseldi, işlenmiş besinde ise büyük ölçüde baz tesiriyle yüzde 15.50’ye geriledi. Mevsimsellikten arındırılmış doneler, işlenmemiş azık fiyatlarında hem taze meyve ve zerzevat hem de başka işlenmemiş besin kümelerinde artışa işaret etti.

Öteki işlenmemiş azık kümesinde yumurta ve bakliyat fiyatlarındaki artışlar dikkati çekti. Bu periyotta, işlenmiş azık fiyatlarının aylık artış suratı (yüzde 0.76) evvelki aylara kıyasla yavaşladı. Bu kümede en sarih artış, mart ayı ahir kolalı içeceklere uygulanan ÖTV artışının da tesiriyle alkolsüz içecek fiyatlarında görüldü. Bu gelişmelerle birlikte taze meyve ve zerzevat dışı azık kümesinde yıllık pahalılık bir ölçü geriledi.

Mayıs ayında tütün eserleri fiyatları, taban maktu şahsi tüketim vergisinin yükseltilmesi nedeniyle yüzde 0.70 ile hudutlu bir nispette artsa da alkol-tütün kümesinde yıllık pahalılık baz tesiriyle düşüşünü sürdürdü.

Yurt içi üretici fiyatları mayıs ayında yüzde 1.54 arttı

Yurt içi üretici fiyatları mayıs ayında yüzde 1.54 arttı, yıllık pahalılık bir evvelki yılın birebir periyodundaki yüksek bazın tesiriyle 1.18 puan azalışla yüzde 5.53'e geriledi. Bu periyotta döviz kuru gelişmelerine de bağlı olarak petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarının mevsimsellikten arındırılmış eğilimi yükselmeye devam etti.

Ana sanayi kümelerine nazaran incelendiğinde, yıllık pahalılık dayanıklı tüketim malları hariç gayrı kümelerde geriledi. Öte yandan, aylık bazda dayanıklı tüketim mallarında sarih olmak üzere tüm kümelerde fiyatlar yükseldi.

Kuvvet fiyatlarındaki artışta rafine edilmiş petrol eserleri tesiri

Ara malı fiyatlarındaki artışta kağıt eserleri, tekstil ile ilgili alt kalemler, plastik eserler ve demir-çelik; anamal mallarında ise motorlu kara taşıtları ile kesim ve aksesuarları ve makineler öne çıktı. Bu devirde dayanıklı tüketim malları kümesinde mobilya hariç alt kalemlerde yüksek fiyat artışları izlenirken, dayanıksız tüketim malı fiyatları et eserleri, işlenmiş taze meyve ve sebzeler ile katı-sıvı yağlar üzere besin kalemleri ile basım hizmetleri öncülüğünde yükseldi.

Kuvvet fiyatlarındaki artışta ise rafine edilmiş petrol eserleri ve elektrik gücü üretimi kalemleri tesirli oldu. Özetle, üretici fiyatlarının yıllık pahalılığı bu devirde baz tesiriyle gerilerken, ana eğilimi
yukarı cepheli seyrini sürdürdü.

Yorum (Yok)

Yorum yaz