Turkish Bank:  KKTC iktisadı ne durumda?

Ekonomik Büyüme

Global ekonomik büyüme suratı düşük seviyelerde kalmaya devam ederken, Yerküre Bankası, 2019 yılı için daha evvel yaptığı global ekonomik büyüme varsayımını revize ederek, yüzde 2.4’e çekmiştir. KKTC Merkez Bankası, 2018 varsayımı ekonomik büyüme nispetini revize ederek, büyüme orantısını yüzde 2.6 dan yüzde 1.3’e çekerken, 2019 yılı için ekonomik büyüme nispetini % 1.9 olarak kestirim etmektedir. 2019 yılına ilişkin ekonomik büyüme doneleri şimdi iddiası olarak açıklansa da, 2018’in üçüncü çeyreğinde yaşanan döviz kurlarındaki dalgalanma, ekonomik durgunluğa işaret etmektedir.

2019 yılının Aralık ayı itibarı ile global piyasaları olumsuz etkileyen Covid-19, yerküre umumunda büyüme varsayımlarını aşağıya çekerken, 2020 yılının birinci aylarından itibaren, pandemi tesiriyle üretim nerdeyse durma noktasına gelmiş, ve bu durum 2020 yılı için resesyon sinyalleri vermektedir. Her ne kadar 2020 yılının birinci çeyrek büyüme doneleri açıklanmasa da, KKTC Bakanlar Konseyi kararı ile alınan önlem maksatlı kısıtlamalar ekonomik faaliyetlerin azalmasına neden olmuştur. Aşağıdaki grafik, KKTC’de ekonomik büyüme nispetinin yıllık değişimini vermektedir.

kktc buyume

İstihdam

KKTC Merkez Bankası datalarına nazaran 2019 yılı ahir işsizlik orantısı gerileyerek, yüzde 6.3 olarak hesaplanmıştır. İşgücüne iştirak orantısı yüzde 41.4 olarak gerçekleşirken, 2019 yılı ahir istihdam nispeti yüzde 39 olmuştur. İşgücüne iştirak orantısı ve istihdam orantısı hesaplamasında kurumsal olmayan nüfus kullanılırken, temel işgücü göstergeleri aşağıdaki grafikte verilmektedir. 2019 yılı üçüncü çeyreği ahir 1,013 kişi olan kayıtlı işsiz sayısı, 2019 yılının Kasım ayı sonu itibarıyla 694 bireye gerilemiştir. Etkin kayıtlı işsizlerin yaklaşık yüzde 64’ünün bayanlardan, yüzde 36’sının ise erkeklerden oluştuğu görülmektedir.

KKTC Çalışma Dairesi tarafından hazırlanan 2019 yılı dördüncü çeyreğine ilişkin istihdam dataları açıklanmadığından, ilgili devir için istihdam rakamları ile ilgili güncelleme yapılamamıştır. Gelgelelim, KKTC Merkez Bankası 2019 yılı için daha evvel iddia ettiği işsiz sayısını 9,743’ten 9,317’ye revize ederek, yüzde 7.1 orantısında gerçekleşeceği varsayım edilen işsizlik orantısını da yüzde 6.3’e çekmiştir.

Pahalılık

Devletimizde 2015=100 endeksli TÜFE ile hesaplanan ve 2020 yılının birinci çeyreğini kapsayarak hesaplanan pahalılık nispetleri Nisan ayında gerçekleşen pahalılık orantısı azalarak, bir evvelki yılın birebir ayına kıyasla yüzde 30.77’den yüzde 8.34 seviyesine gerilemiştir. Nisan ayı pahalılık orantısında, bir evvelki aya nazaran de düşüş gözlenmektedir. Mart ayında gerçekleşen pahalılık nispeti azalarak, bir evvelki yılın birebir ayına kıyasla yüzde 29.26’dan yüzde 12.87 seviyesine gerilemiştir. 2020 yılının Ocak ve Şubat aylarında ise pahalılık orantıları sırası ile yüzde 12.96 ve yüzde 13.84 nispetlerinde gerçekleşmiştir. Bir evvelki yılın Mart ayına nazaran en yüksek fiyat artışlarının yaşandığı kalemler,+ sırasıyla yüzde 34.23 orantısı ile alkolllü içecekler ve tütün, yüzde 22.32 nispeti ile eğitim, yüzde 21.29 nispeti ile sıhhat ve ortalama yüzde 16.25 orantı ile lokanta ve oteller ile çeşitli mal ve hizmetlerde olmuştur.

2020 yılının bir evvelki ayına (Şubat) nazaran endekste en düşük artış ise yüzde -0.61 nispet ile besin ve alkolsüz içecekler öbeğinde gerçekleşirken, en yüksek artış sırası ile yüzde 5.14 nispet ile alkollü içecekler ve tütün, yüzde 1.65 orantı ile eğitim, yüzde 1.13 nispet ile ulaştırma ve yüzde 0.74 orantı ile mobilya, konut aletleri ve hane bakım hizmetlerinde gerçekleşmiştir.

Sektörel bakış

2019 yılı KKTC iktisadına umumî olarak baktığımız hengam, GSYİH içerisindeki en yüksek hisseye sahip olan kesimin, sair kolları arkada bırakarak öne çıkan Ticaret ve Turizm bölümü olduğu görülmektedir. Dalın 2019 yılı GSYİH içerisindeki üleşi Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) tarafından yaklaşık olarak % 22.2 olarak tahminlenmiştir. 2010 yılından başlayarak 2019 yılına kadar olan süreç içerisinde, Ticaret ve Turizm kesiminin GSYİH içerisindeki hakkının artan bir seyir izlediği görülmektedir. Aşağıda verilmiş olan tabloda 2010 ve 2019 yılları arasında, öne çıkan kolların GSYİH içindeki hakları görülmektedir. 2010 yılında GSYİH içerisinde en yüksek hisseye sahip Kamu Hizmetleri kesiminin, 2019 yılına gelindiği hengam noktasını Ticaret ve Turizm koluna bırakmış olduğu görülmektedir.

2010 yılında GSYİH içerisindeki hissesi üçüncü sırada bölge alan Muaf Meslek ve Hizmetler dalının 2019 yılındaki behresi, artış kaydederek 2. sıraya yükselirken, Mali Müesseseler, Tarım ve İnşaat kesimlerinin de GSYİH içerisindeki haklarında düşüş meydana gelmiştir. GSYİH içerisinde meydana gelen sektörel sıralamadaki umumi değişime bakıldığı hengam, Ticaret ve Turizm, Sanayi, Özgür Meslek ve Hizmetler kesimlerinin öne çıktığı ve 2010 yılında KKTC için temel dal olan Kamu Hizmetleri’nin bölgesini 2019 yılında Ticaret ve Turizm bölümüne bıraktığı söylenebilir.

Turkish Bank  ve Lefke Ü tarafından hazırlanan detaylı rapordan alıntıdır, tümünü okumanızı öneririz.

İhracat Mayısta Dipten Döndü, Yıllık Bazda ise Önemli Düşüş Var

TAHLIL:  Mayıs doneleri Nisan’dan daha âlâ, Haziran daha da düzgün olacak, ama….

Nisan’da dış ticaret açığı yüzde 67,0 arttı

Yorum (Yok)

Yorum yaz